نگارش فارسی

آموزش تایپ ده انگشتی
  1. خانه
  2. پایگاه دانش
  3. نگارش فارسی
  4. نشانه گذاری و علائم ویرایشی
  5. کاربرد ویرگول یا کاما (،) در فارسی

کاربرد ویرگول یا کاما (،) در فارسی

کاربرد ویرگول فارسی

ویرگول، کاما یا درنگ نما نشانه‌ای است که برای مکث کوتاه در جمله به کار می‌رود و اجزای دو طرف آن با هم پیوند دارند. کلمه ویرگول (virgule) از زبان فرانسه و کاما (comma) از زبان انگلیسی وارد زبان فارسی شده است. در زبان انگلیسی دُم این علامت به سمت پایین است؛ اما در زبان فارسی،‌ شاید به خاطر اجتناب از اشتباه گرفتن آن با حرف «و»، دم آن رو به بالا قرار دارد. در این مقاله، به موارد استفاده و کاربرد ویرگول در فارسی می‌پردازیم. شما می‌توانید مقاله نحوه تایپ و جای ویرگول را در صفحه کلید فارسی را بخوانید.

کاربرد ویرگول در نگارش فارسی

ویرگول در نگارش فارسی کاربردهای متعددی دارد که در اینجا به مهمترین آن‌ها اشاره می‌کنیم.

عطف بین کلمه‌ها و عبارت‌های هم‌پایه در یک جمله

کلمه‌های هم‌پایه، یعنی کلمه‌هایی که دارای یک نقش هستند و برای همه آنها از یک فعل استفاده می‌شود. اگر این کلمات بیشتر از دو تا باشند، بین آن‌ها ویرگول درج می‌شود و قبل از آخرین کلمه یا عبارت، به جای ویرگول، از واو یا از يا استفاده می‌شود.

نقطه، ویرگول و نقطه ویرگول از علامت‌های مکث کوتاه در زبان فارسی هستند.

گاه در بین گروه‌های هم‌پایه، برای رفع ابهام، در دو گروه آخر، قبل از «و» عطف، ویرگول نیز می‌آید:

زن و مرد، پیر و جوان، شهری و روستایی، و باسواد و بی‌سواد همه از حقوق شهروندی یکسانی برخوردارند.

بین دو جمله پایه و پیرو و در جملات مرکب که معنای جمله قبلی بدون جمله بعدی کامل نیست

اگر تمرین نکنید، به درجه استادی نمی رسید.

با توجه به این که امسال زمستان سختی در پیش است، در صورتی که در زمستان قصد سفر به منطقه را دارید، زنجیر چرخ به همراه داشته باشید.

بین دو جمله مرکب، زمانی که بخشی از جمله دوم، به قرینه جمله اول حذف شود

مشک آن است که خود ببوید، نه آن که عطار بگوید.

برای جلوگیری از اشتباه در خواندنِ جمله

اگر احتمال بدهیم که خواننده کلمه‌ها را با کسره اضافه بخواند، برای جلوگیری از این اشتباه می‌توان از علامت ویرگول استفاده کرد:

با بررسی اقدامات قانونی، مجلس استیضاح وزیر را از دستور خارج کرد.

پس، فردا می‌بینمت.

کتاب، دوستی خوب است.

جدا کردن جمله یا عبارت معترضه از بقیه اجزای جمله

استادم، که روانش شاد باد، در ادبیات بی‌نظیر بود.

نکته: البته در این مورد می‌توان به جای ویرگول از خط فاصله هم استفاده کرد.

پس از منادا

منادا اسمی است که قبل یا بعد از حرف ندا قرار می‌گیرد. گاهی پس از منادا، از علامت تعجب (!) نیز استفاده می‌شود.

یا رب، تو چنان کن که پریشان نشوم.

جدا کردن گروه قیدی از بقیه اجزای جمله

اگر گروه قیدی در آغاز جمله باشد، پس از آن، و اگر در میان جمله باشه، قبل و بعد از آن ویرگول می‌گذاریم.

سازمان‌های امدادی، بلافاصله پس از وقوع زلزله، به محل اعزام شدند.

در همان‌ سالی‌های آغازین زندگی، استعداد و قریحه سرشار وی آشکار بود.

برای جدا کردن بدل یا عطف بیان از بقیه اجزای جمله

بدل به اسم یا گروه اسمی گفته می‌شود که خصوصیات اسم قبل از خود را بیان می‌کند.

فردوس، حماسه‌سرای بزرگ ایران، شاهنامه را طی سی سال سرود.

بعد از قیدهای نفی و اثبات که در ابتدای جمله برای معرفی می‌آید

البته برخی در این موارد استفاده از نقطه ویرگول را توصیه می‌کنند.

بله، درست است.

خیر، چنین نیست.

میان کلمات تکرار شونده

این کیف، کیف من است.

برای جدا کردن اجزای تاریخ یا نشانی

خیابان ولیعصر، روبه‌روی پارک ملت، ...

برای جدا کردن اجزای مآخذ در زمان مأخذنویسی، کتاب‌شناسی و ...

فتوحی، محمود، آیین نگارش، تهران: امیرکبیر، ۱۳۷۵

با کامپیوتر زیاد سر و کار دارید؟

تایپ ده‌انگشتی مهارتی است که همه به آن نیاز داریم. آن را با آسان‌ترین و بهترین روش بیاموزید.

همین الان یادگیری تایپ ده‌انگشتی را شروع کنید!

utype_ir

یوتایپ | آموزش تایپ ده‌انگشتی

در اینستاگرام، کلی مطالب آموزشیِ جالب و مفید برایتان داریم 👇

صفحه ما را ببینید
لوگوی یوتایپ

موارد استفاده نادرست از ویرگول

در موارد زیر نباید از ویرگول استفاده کرد:

قبل از «تا» هنگامی که این حرف ابتدای یک جمله معترضه نباشد

درست: او، تا به روستا برسد، فکرهای زیادی از سر گذراند.
نادرست: او با عجله خود را به روستا رساند، تا از احوال اهالی باخبر شود.

قبل و بعد از «که» هنگامی که این حرف ابتدای یک جمله معترضه نباشد

درست: استادم، که روانش شاد باد، در ادبیات بی‌نظیر بود.
نادرست: وی اذعان داشت، که عملکرد شرکت در دوره گذشته چندان مناسب نبوده است.

قبل و بعد از «را» مگر این که بخواهیم چند گروه مفعولی هم‌پایه را از هم جدا کنیم

درست: ما باید اقتصاد را، اجتماع را، و سیاست را با یکدیگر بسازیم.
نادرست: تنظیم امور روزمره کارکنان را، با رعایت مقررات بر عهده می‌گیرم.

بعد از گروه مسند الیه یا گروهی فاعلی در ابتدای جمله

نادرست: شورای امنیت سازمان ملل متحد، بررسی تحریم‌ها را در دستور کار قرار داد.

فاصله گذاری صحیح قبل و بعد از ویرگول

غیر از این که علامت‌های نگارشی را کجا و چگونه استفاده کنید، نحوه فاصله‌گذاری بین آنها نیز اهمیت دارد. همه علامت‌های نگارشی فارسی، از جمله ویرگول، به کلمه قبل از خود می‌چسبند و از کلمه بعدی جدا می‌شوند. به این معنی که هنگام تایپ کردن، قبل از علامت‌های نگارشی فاصله نمی‌گذاریم و بعد از علامت‌های نگارشی، یک فاصله گذاشته و سپس کلمه بعدی را تایپ می‌کنیم.

نحوه تایپ و جای ویرگول در صفحه‌کلید فارسی

اگر از سیستم عامل ویندوز استفاده می‌کنید، برای تایپ کردن علامت ویرگول از ترکیب کلیدهای شیفت و ف (Shit + T) استفاده کنید. اما سیستم عامل مک استفاده می‌کنید، می‌توانید از دکمه‌های شیفت و 7 (Shift + 7) استفاده کنید. در صورتی که کیبورد استاندارد فارسی را نصب کرده باشید، علامت ویرگول را با ترکیب کلیدهای شیفت و 7 (Shift + 7) تایپ کنید.

اهمیت درج ویرگول‌

اهمیت درست نویسی و استفاده صحیح ویرگول در نگارش فارسی زمانی مشخص می‌شود که بدانید حذف کردن یک علامت ویرگول در گزارش تلفیق بودجه سال 96، فقط در طول یک سال هفت هزار میلیارد تومان برای دولت هزینه داشت! در قانون بودجه سال 96 آمده بود:

افزایش حقوق گروه‌های مختلف حقوق‌بگیر... به‌طور جداگانه انجام می‌گیرد. به‌نحوی که تفاوت تطبیق موضوع ماده ۷۸ قانون مدیریت خدمات کشوری در حکم حقوق، ثابت باقی بماند.

اما در گزارش تلفیق بودجه ویرگول جا افتاد و تبدیل شد به:

«در حکم حقوقِ ثابت باقی بماند»

همین تفاوت به ظاهر بی اهمیت هزینه گزافی را به دولت تحمیل کرد. همین مثال ساده نشان می دهد که تایپ کردن فقط پیاده کردن متن نیست و اتفاقاً امر بسیار مهم و حساسی است.

یک یادآوری مهم

تایپ ده‌انگشتی مهارتی است که همه به آن نیاز داریم. آن را با آسان‌ترین و بهترین روش بیاموزید.

همین الان یادگیری تایپ ده‌انگشتی را شروع کنید!

utype_ir

یوتایپ | آموزش تایپ ده‌انگشتی

در اینستاگرام، کلی مطالب آموزشیِ جالب و مفید برایتان داریم 👇

صفحه ما را ببینید
لوگوی یوتایپ

۲۹ دیدگاه

ندا

سلام.
ممنونم به خاطر مطلب آموزنده و مفیدتون.
ببخشید این درسته که تا آخر پاراگراف نباید از نقطه استفاده کرد؟

پاسخ
ساینا نجم الدین

پاراگراف از کلمات و جملاتی تشکیل شده است. بنابراین هر جمله می‌تواند با نقطه، علامت سوال و یا علامت تعجب ختم شود.

پاسخ
Farima

سلام به شما
آیا قرار گیری ویرگول در کتن زیر درست است؟

با آستین، اشک‌هایش را پاک کرد و به سمت قاب عکسی که به دیوار رو به ‌روی تختش زده بود، رفت.
تازه شروع به کار ویرایش کردم با حذف ویرگول یا اضافه کردن اون به شدت مشکل دارم و خیلی از نکاتی که گفتین رو متوجه نمیشم…چه کنم چ

پاسخ
ساینا نجم الدین

دوست عزیز، معمولا بعد از نهاد نیازی نیست ویرگول بگذاریم اما بین دو فعل در انتهاب جمله بهتر است ویرگول گذاشته شود یعنی جمله مورد شما باید به این صورت نوشته شود: با آستین اشک‌هایش را پاک کرد و به سمت قاب عکسی که به دیوار روبه‌روی تختش زده بود، رفت.

پاسخ
لیلی

سلام اگر علائم نگارشی بعد از یک کلمه در پایان خط قرار بگیرد و وارد خط بعدی تایپ شویم آیا کاربردش لازم است یا نه
مثلا:
سیگارش را برداشت،کام سنگینی گرفت؛ دوباره گذاشت داخل زیرسیگاری عتیقه؛ قلمش را بالا آورد و گفت: «شناختی یا… می خوای برات سند رو کنم؟ یا باورت شد. »

پاسخ
ساینا نجم الدین

سلام.
در هر صورت شما باید از علامت‌های نگارشی در مکان صحیح خودش استفاده کنید. چون ممکن است با کم و زیاد شدن یک کلمه و یا تغییر فونت و سایز متن، کلمات به خط بعدی بروند و اگر علامت نگارشی را در محل مناسب نگذاشته باشید، موجب بدخوانی می‌شود.

پاسخ
لیلی

سلام من دارم یک رمان را ویراست می کنم نویسنده بخاطر حفظ لحن، لهجه، روانی داستان و زبان کوچه بازاری کلمات شکسته استفاده کرده و جز در موارد ضروری مقید به کاربرد علاقه دستوری نیست ویراستار چه باید بکند؟ آیا رعایت تمام نکات در مورد متون نمایشی، داستانی، فیلمنامه، رمان ضروری است؟

پاسخ
یوتایپ

سلام، گاهی نویسنده به عمد و برای نشان دادن نحوه گویش افراد و موارد مشابه، از کلمات نادرست استفاده می‌کند. در چنین مواردی، اصالت با کار نویسنده است و ویراستار نباید این موارد را تصحیح کند. اما اگر نویسنده در جایی ناخواسته و به اشتباه دچار خطای املایی یا ویرایشی شده است، باید تصحیح شود.

پاسخ
مصطفی توفیقی

سلام
در داستاهای کودکانه برای کلماتی مثل: مامان اردکه، جوجه اردک و خاله سارا آیا بین دو کلمه باید یک فاصله بگذاریم یا بدون فاصله؟
ممنون می شوم پاسخ بدید

پاسخ
رضا

من می خواستم بدونم در پایان این جملات باید نقطه بگذارم یا ویرگول ممنون می شم که لطف بفرمایید و جوابش رو برام عنایت فرمایید.یعنی درپایان جمله مربوط به شماره 1 و همینطور جملات بعدی…
دسته بندی مدیریتی در اصول اخلاق حرفه‌ای و سیاست‏های کلان سازمانی:
1) توسعه فرهنگ سازمانی
2) مدیریت سرمایه انسانی
3) هوشمند سازی اداری
4) فناوری‌های مدیریتی
5) سلامت اداری
6) نظارت و ارزیابی

پاسخ
ساینا نجم الدین

سلام. مواردی که فرمودید فقط عناوینی هستند که ذکر شدند و از آنجایی که یک جمله مستقل هم نیستند نیاز به هیچ علامت نگارشی‌ای ندارند.

پاسخ
مصطفی توفیقی

با سلام و تشکر فراوان
شما فرموده اید که: اگر گروه قیدی در میان جمله باشد، قبل و بعد آن ویرگول می گذاریم.
همچنین فرموده اید: پس از گروه فاعلی نباید ویرگول گذاشت.
در این مثال که آورده اید تناقض داریم:
سازمان های امدادی، بلافاصله بعد از وقوع زلزله، به محل اعزام شدند.
الان بعد از گروه فاعلی ویرگول آمده است.

پاسخ
یوتایپ

نکته درستی است. اما ویرگولی که در آنجا واقع است، متعلق به گروه فاعلی نیست بلکه متعلق به گروه قیدی است. درست این است که بگوییم، گروه فاعلی نیازی به ویرگول پس از خود ندارد.

پاسخ
نسرین

سلام
در جمله‌هایی مانند:
مثل یک گربه خودت را بکش. آیا بعد از گربه احتیاجی به ویرگول است؟

پاسخ
یوتایپ

عبارت «مثل یک گربه» در این جمله گروه قیدی است. همان طور که در متن مقاله آمده، گروه قیدی با ویرگول از جمله جدا می‌شود.

پاسخ
آرمین

سلام
در جمله:
ابتدا معادلات حاکم بر مسئله بررسی شدند، سپس نمودارهای تنش استخراج گردیدند.

قبل سپس، نیاز به نقطه است یا ویرگول؟

ساینا نجم الدین

سلام در چنین جملاتی، قبل از کلمه سپس نیاز به ویرگول دارید.

مصطفی توفیقی

سلام و عرض ادب
فرمودید که قبل همه علامت های نگارشی نباید فاصله باشد ولی در مورد پرانتز قبل آن فاصله می گذارید.
پرانتز باز به حرف قبلش نمی چسبد. درست است؟

پاسخ
یوتایپ

سلام، قاعده علائم ویراستاری جفت متفاوت است. علائم جفت مانند پرانتز و گیومه، به درون می‌چسبند و از بیرون فاصله دارند.

پاسخ
احسان

با درود
آیا در انتهای خط ویگول مجاز است؟
مثلا هنگام نوشتن آدرس از ویرگول استفاده می‌شود ولی در انتهای خط ویگول قرار گرفته است.
آدرس: ایران، تهران، خیابان ولیعصر،
خیابان فرشته، کوچه نهم، پلاک

پاسخ
یوتایپ

بله زمانی که خط به انتهای خودش برسد، ویرگول در انتهای خط هیچ اشکالی ندارد.

پاسخ
فاطمه

سلام
اگر کلماتی مثل بنابراین و لذا در ابتدای جمله بیاید، بعد از آن ها ویرگول لازم است؟

پاسخ
یوتایپ

با توجه به نقش این کلمات در جمله، آمدن ویرگول پس از این کلمات بهتر است.

پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *