نگارش فارسی

آموزش تایپ ده انگشتی
  1. خانه
  2. پایگاه دانش
  3. نگارش فارسی
  4. نشانه گذاری و علائم ویرایشی
  5. کاربرد علامت سؤال (؟)

کاربرد علامت سؤال (؟)

کاربرد علامت سؤال

علامت سؤال چیست و چه نقشی در نگارش فارسی دارد؟

علامت سؤال همان‌گونه که از نامش برمی‌آید، گویای پرسشی بودن جمله است. گواه این‌که سؤالی مطرح است و شاید پاسخی در ادامه باشد. معادل این نشانه در زبان انگلیسی question mark نام دارد و شکل آن در متون انگلیسی (?) برعکس شکل فارسی (؟) است.

کاربردهای علامت سؤال در نگارش

در پایان جملات پرسشی مستقیم

مثال

نمایشنامه «آنتیگونه» اثر کیست؟

به گل‌ها آب دادی؟

نکته

در پایان جملات پرسشی غیرمستقیم، نقطه آورده می‌شود.

مثال

هر چه تلاش کردیم نگفت این پول را از کجا و چگونه به دست آورده است.

در آخر جمله‌های مرکب در صورتی که جمله‌ پایه، پرسشی باشد

مثال

با تو هستم؛ چرا جواب نمی‌دهی؟

آن کلاه سبز هدیه‌‌ مادرم بود؛ نمی‌دانی کجاست؟

نکته

در صورتی که پایه‌ جمله‌ خبری باشد و جمله‌ پیرو آن پرسشی، پس از پیرو ویرگول و در انتها نقطه به کار می‌رود.

مثال

پرسیدم نامت چیست، اما پاسخی نشنیدم.

نکته

در جمله‌های مرکب در صورتی که جمله‌ پایه و یا پیرو به طور مستقیم نقل شود، نشانه‌ ویژه‌ همان جمله‌ درج می‌شود.

مثال

گفتم: «مرا هم با خود می‌بری؟» اما پاسخی نداد.

«به کجا چنین شتابان؟»

گَوَن از نسیم پرسید

«دلِ من گرفته زینجا

هوس سفر نداری

ز غبار این بیابان؟»

محمدرضا شفیعی کدکنی

پس از قیدهای استفهامی یا پرسشی

بعضی واژه‌ها، قیدهای استفهامی یا پرسشی هستند و خود، در حکم یک جمله به کار می‌روند. پس از این‌گونه قیدها نیز علامت سؤال کاربرد دارد.

مثال

کجا؟ چطور؟ کی؟

دیگر کاربرد علامت سؤال: پس از شبه‌جمله‌های پرسشی

هر جمله و یا عبارتی که به جای جمله‌ی پرسشی کامل به کار رود، علامت سؤال را در پایان خواهد داشت.

مثال

نظرِ شما؟

علم یا ثروت؟

در پایان جملات و اشعاری که در آن از استفهام انکاری استفاده شده

استفهام انکاری به جمله‌ای گفته می‌شود که در ظاهر به صورت سؤالی مطرح می‌شود؛ اما منظور از طرح آن گرفتن پاسخی نیست. در واقع به نوعی پاسخ آن درون خودش وجود دارد و می‌خواهند، مفهوم، خبر و یا دستوری را با تأکید بیشتری بیان کنند. به استفهام انکاری، پرسش منفی هم می‌گویند. در پایان پرسش‌های منفی همیشه الزامی برای گذاشتن علامت سؤال وجود ندارد و گاهی به جای علامت سؤال در پایان آن از علامت تعجب هم استفاده می‌شود.

مثال

کسی چه می‌داند در آخر چه خواهد شد!

کی رفته را به زاری باز آری؟

بیان تردید در مورد درستی ادعایی

گاهی علامت سؤال در جمله نشانه‌ تردید در مورد درستی ادعایی است؛ در این صورت علامت سؤال در کنار واژه‌ای که مورد تردید است و در میان پرانتز می‌آید.

مثال

این اولین‌بار (؟) است که مقاله‌ای با چنین محتوایی چاپ شده است.

نشانه استهزا

در مواقعی علامت سؤال نشانه‌ استهزا است. در این مورد نیز از این نشانه در میان پرانتز و در کنار کلمه مورد نظر استفاده می‌شود.

مثال

آن‌ها ادعا کردند که انتخابات در نهایت عدالت (؟) برگزار شد.

آمدن علامت سؤال و علامت تعجب در کنار هم

گاهی پس از علامت سؤال، علامت تعجب می‌آید؛ در چنین مواقعی منظور پرسشِ همراه با حیرت است.

مثال

راست می‌گی؟! واقعأ؟!

نحوه تایپ علامت سؤال در کیبورد

برای تایپ علامت سؤال در کیبورد فارسی و انگلیسی، باید دکمه shift را به همراه / (/+ shift) بفشارید.

نکته‌ها

یکی از مواردی که در ممکن است در بعضی متون دیده شود، تکرار چند علامت سؤال پشتِ سر هم است چنین کاربردی نادرست است. تکرار نشانه‌های نگارشی پشت سر هم نمی‌تواند مبیّن تشدید آن وضعیت باشد.

همانند دیگر نشانه های ویراستاری تک، علامت سؤال نیز به حرف قبل از خود می‌چسبد و از حرف پس از خود یک فاصله می‌گیرد.

در صورتی که علامت سؤال و علامت تعجب در کنار هم آورده شوند، این دو نشانه به هم چسبیده و از حرف پس از خود یک فاصله می‌گیرند.

یک یادآوری مهم

تایپ ده‌انگشتی مهارتی است که همه به آن نیاز داریم. آن را با آسان‌ترین و بهترین روش بیاموزید. امتحانش بی‌ضرر است!

همین الان یادگیری تایپ ده‌انگشتی را شروع کنید!

برای شروعِ رایگانِ تمرینِ تایپ ده‌انگشتی، در کامپیوتر یا لپتاپ خود سایت یوتایپ (utype.ir) را باز کنید و درس اول را امتحان کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *