نگارش فارسی

آموزش تایپ ده انگشتی
  1. خانه
  2. پایگاه دانش
  3. نگارش فارسی
  4. دستور زبان فارسی
  5. مطابقت نهاد و فعل

مطابقت نهاد و فعل

اگر شما هم با شنیدن عبارت مطابقت نهاد با فعل یاد دستور زبان عربی و سال‌های کنکور می‌افتید، باید به شما یادآوری کنیم که این مقوله تنها مختص زبان عربی نیست. این مقاله را بخوانید تا با موارد عدم تطابق نهاد و فعل در فارسی هم آشنا شوید.

به طور عادی نهاد از جهت شخص و شناسه با فعل مطابقت دارد. برای مثال در جمله زیر، کلمه آدم‌ها به صورت جمع به کار رفته است، پس فعل متناسب با آن نیز جمع است.

آدم‌ها می‌توانند دروغ بگویند و می‌گویند؛ بی‌اختیار، ناخودآگاه و بیمارگونه. بی‌آنکه به پیامدهایشان فکر کنند.

ریموند کارور، هر وقت کارم داشتی تلفن کن

اما همیشه این طور نیست و مواردی وجود دارد که سبب اختلاف نهاد و فعل می‌شود که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم.

۱- اگر نهاد انسان و مفرد باشد، فعل می‌تواند برای ادای احترام به صورت جمع به کار برده شود.

بازپرس محترم، برای تکمیل هرچه سریعتر این پرونده سوالاتی پرسیدند.

 ۲- اگر نهاد جمع و بی‌جان باشد، می‌تواند هم با فعل مفرد هم با فعل جمع به کار برود. اگرچه شکل جمع آن در فارسی امروز پرکاربردتر است.

کتاب‌ها از دستم افتاد.
کتاب‌ها از دستم افتادند.

نکته: اگر نهاد جمله، جمع و بی‌جان باشد، اما با استفاده از آرایه‌های تشخیص، ویژگی انسانی به آن نسبت داده شود، فعل فقط به صورت جمع به کار می‌رود.

ستاره‌ها نگاه می‌کنند.

۳- هر یک از اسامی جمع نیز درباره تطابق با فعل، قواعد خاصی دارند.

الف) برای اسم‌های جمع جاندار نظیر قافله، کاروان، لشکر، سپاه، دسته، مجلس، شورا، هیأت، گروه، مجمع، گله و رمه فعل مفرد به کار می‌رود.

کاروان به مقصد رسید.

گروه پنج به علاوه یک جلسه تشکیل داد.

ب) اگر کلمه مردم در جایگاه نهاد به کار رفته باشد، فعل به صورت جمع نوشته می‌شود.

 مردم برای اهدای خون آمده بودند.

ج) وقتی کلمه ملت به عنوان نهاد به کار می‌رود، فعل هم به صورت مفرد و هم به صورت جمع می‌آید.

ملت کوشا نباید زیر بار ستم برود.
ملت کوشا نباید زیر بار ستم بروند.

د) اسم جمع دسته اگر برای بی‌جان به کار رود و در جایگاه نهاد باشد، فعل فقط به صورت مفرد می‌آید.

دسته‌ای پول پیدا شد.

دسته گل‌ها آماده شد.

۴- هر یک از اسامی مبهم از قاعده‌ای خاص پیروی می‌کنند.

الف) اگر اسم‌های مبهم یکی، کسی و هرکسی، برای جاندار به کار رود و در جایگاه نهاد قرار بگیرد، فعل به صورت مفرد می‌آید.

کسی اینجا نیست؟

هر کسی می‌تونه با ما بیاد.

فکر کنم یک نفر سر رسید.

ب) اگر نهاد، یکی از اسم‌های مبهم جاندار مانند هر یک، هر کدام، هیچ یک و هیچ کدام باشد، فعل می‌تواند هم به صورت مفرد و هم به صورت جمع بیاید.

هیچ یک با من همراهی نکردند.
هیچ یک با من همراهی نکرد.

هرکدام به راهی رفتند.
هرکدام به راهی رفت.

ج) اگر اسم مبهم بعضی برای جسمی بی‌جان و در موقعیت نهاد به کار رود، فعلش می‌تواند هم به صورت مفرد و هم به صورت جمع به کار رود.

بعضی لباس‌ها، بادوام‌تر است.
بعضی لباس‌ها بادوام‌ترند.

۵- فعل برخی از جمع‌های مکسر همیشه با فعل مفرد به کار می‌رود. مهمترین این کلمات عبارتند از: اخلاق، عواقب، روابط، احوال، وظایف، مخارج، مداخل.

اخلاق او ناپسند است.

عواقب این انتخاب، روزی گریبانگیر تو خواهد شد.

۶- درباره کلمه اینجانب باید توجه داشته باشید که در نامه‌های اداری وقتی به نشانه تواضع و ادب، در جایگاه نهاد به کار برود فعل آن به صورت مفرد و سوم شخص به کار می‌رود.

اینجانب تایپیست امور اداری به استحضار می‌رساند که دوره آموزشی تایپ ده‌انگشتی را با موفقیت به پایان رسانده‌ام.

نکته: باید توجه داشت که در برخی جملات، همراهی نهاد با حروف در مفرد یا جمع بودنِ فعل تأثیرگذار است:

استاد و دانشجویان برای ارائه یک مقاله علمی به دانشگاه رفتند.

استاد با دانشجویان برای ارائه یک مقاله علمی به دانشگاه رفت

یک یادآوری مهم

تایپ ده‌انگشتی مهارتی است که همه به آن نیاز داریم. آن را با آسان‌ترین و بهترین روش بیاموزید. امتحانش بی‌ضرر است!

همین الان یادگیری تایپ ده‌انگشتی را شروع کنید!

برای شروعِ رایگانِ تمرینِ تایپ ده‌انگشتی، در کامپیوتر یا لپتاپ خود سایت یوتایپ (utype.ir) را باز کنید و درس اول را امتحان کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *