صفحه کلید استاندارد فارسی چیست و چرا و چگونه از آن استفاده کنیم

صفحه کلید استاندارد فارسی، صفحه کلیدی است که مختص زبان فارسی طراحی شده و چینش حروف و کاراکترها در آن، اندکی با صفحه کلید قدیمی رایج در سیستم عامل ویندوز متفاوت است. اگر خود را به تایپ با این صفحه کلید عادت دهید، سرعت، دقت و کیفیت متون تایپ شده شما بهبود خواهد یافت. در این مطلب می‌خواهیم این صفحه کلید را معرفی کنیم، مزایای آن را به شما بگوییم؛ نحوه‌ی فعالسازی این صفحه کلید در ویندوز را آموزش دهیم و نحوه‌ی آموزش تایپ در یوتایپ برای کاربران این صفحه کلید را توضیح دهیم.

داستان صفحه کلید استاندارد فارسی چیست و از کجا آمده

نحوه‌ی قرارگیری حروف و علائم روی صفحه کلید را لی‌اوت یا چینش صفحه کلید می‌گویند. داستان از این قرار است که زمانی که سیستم عامل ویندوز در نسخه‌های اولیه خود بود، چینش حروف فارسی روی صفحه کلید، از روی چینش حروف عربی اقتباس می‌شود. یعنی همان صفحه کلید عربی، با تغییراتی اندک و با افزودن حروف پ، چ، ژ، گ به صفحه کلید، تبدیل به صفحه کلید فارسی می‌شود. این کار با دقت کمی صورت گرفت و مشکلاتی ایجاد کرد. مثلا:

  • حرف «پ» که حرفی پرکاربرد در زبان فارسی است، با حرف «ژ» روی صفحه کلید بلاتکلیف ماندند و به گوشه‌ای دورافتاده از صفحه کلید  پرتاب شدند و هنوز که هنوز است، جای این دو حرف روی صفحه‌کلیدهای فیزیکی متفاوت است.
  • در خیلی از صفحه کلیدهای ویندوزی (که هنوز نسلشان منقرض نشده) به جای «ی» فارسی «ي» عربی (به دو نقطه زیر ي عربی دقت کنید) و به جای «ک» فارسی «ك» عربی (ک عربی سرکش ندارد و علامتی شبیه همزه درون آن است) درج می شد. حتی طراحان فونت فارسی نیز در آن زمان، به ناچار سیاستی نادرست در قبال این خطا در پیش گرفتند و برای دو حرف «ی» و «ي» و همچنین برای دو حرف «ک»‌و «ك» از شکل یکسان بهره گرفتند. (هنوز در فونت‌های رایجی مانند bNazanin، bLotus، bZAr و ... برای ی فارسی و عربی و ک فارسی و عربی از شکل یکسان استفاده شده اما اگر فونت را به فونتی جهانی مثل Arial یا Tahoma تغییر دهید، تفاوت این دو حرف مشخص خواهد شد) این همشکلی حروف ی و ک فارسی و عربی باعث ناسازگاری متون، مشکلات برنامه‌نویسی و پیدا نشدن کلمات در هنگام استفاده از دستورات Find در نرم‌افزارها می‌شود.
  • مشکل فارسی‌سازی اعداد گریبان‌گیر همه شد که هنوز با آن درگیر هستیم. این مشکل در مورد ارقامی که شکل فارسی و عربی آن‌ها متفاوت است، پیچیده‌تر هم می‌شود. (4، ٤ و ۴ برای عدد چهار 5، ٥ و ۵ عدد پنج و 6، ٦ و ۶ برای عدد شش)
  • با بهبود وضعیت نگارش و ویراستاری، استفاده از نیم‌فاصله (فاصله مجازی) رواج گرفت اما از کاراکترها و روش‌های مختلفی برای درج آن استفاده می‌شد ( و می‌شود) که باعث ناسازگاری متون با یکدیگر یا به هم ریختن متون در هنگام انتقال متن میان نرم‌افزارهای مختلف (مثلا از ورد به ایندیزاین) می‌شد. کاراکتر استاندارد نیم‌فاصله (zwnj) در جایی دور افتاده از صفحه کلید رایج قرار دارد (Ctrl+Shift+2) که خیلی‌ها از وجود آن حتی مطلع نیستند.

مشکلاتی این چنینی توسعه‌دهندگان ایرانی را بر آن داشت که به فکر بازنگری در چینش صفحه کلید فارسی بیفتند و صفحه کلید استاندارد فارسی متولد شد و به تصویب سازمان استاندارد ملی ایران رسید. این صفحه کلید از نظر کلیات مشابه صفحه کلید رایج است اما بسیاری از مشکلات در آن برطرف شده است. برخی تفاوت‌های صفحه کلید استاندارد فارسی با صفحه کلید قبلی رایج در ویندوز به نقل از ویک‌پدیای فارسی به شرح زیر است:

  1. اعداد را می‌توانید به درستی فارسی بنویسید. (۱۲۳۴۵۶۷۸۹۰)
  2. « Shift و Space» برابر با فاصله مجازی است. (مثل: نیم‌بها)
  3. « Shift و -» دیگر با زیرخط (Underscore یا Underline) تفاوت دارد و کشش فاصله‌است. (مثل: نیم‌بها)
  4. «ی» و «ک» فارسی هستند. (بدون دو نقطه در زیر «ی» و بدون همزه روی «ک».)
  5. «پ» روی کلید M قرار دارد.
  6. «ژ» روی « Shift و C» قرار دارد.
  7. «ویرگول» روی « Shift و 7» قرار دارد.
  8. حرکت‌ها، تشدید و تنوین‌ها نیز به وسیلهٔ کلیدهای ترکیبی « Shift و Q..U» قابل دسترسی است.
  9. «ئ» روی « Shift و S» است.
  10. «ء» روی « Shift و M» است.
  11. «أ» روی « Shift و G» است.
  12. «إ» روی « Shift و F» است.
  13. «ؤ» روی « Shift و A» است.
  14. (همزهٔ کوچک) روی « Shift و N» است.
  15. و …
چینش حروف در صفحه کلید استاندارد فارسی

بعد از مدت کوتاهی که به این صفحه کلید عادت کنید، خواهید دید که چقدر نسبت به صفحه کلید رایج ویندوز کارآتر است.

چگونه صفحه کلید استاندارد فارسی را فعال کنیم

ویندوز

مایکروسافت، از ویندوز ۸، پشتیبانی از صفحه کلید استاندارد فارسی را به ویندوز اضافه کرده. و در ویندوز ۸ و بالاتر شما بدون نصب بسته‌ی خارجی می‌توانید این صفحه‌کلید را فعال کنید.

ویندوز ۸ و ۱۰

  1. وارد کنترل پانل ویندوز شوید و به بخش Language بروید.
  2. اگر زبان فارسی را هنوز اضافه نکرده‌اید، گزینه Add a language را بزنید و زبان فارسی را اضافه کنید.
  3. روی لینک Options در مقابل زبان فارسی کلیک کنید و در پنجره باز شده، Add an input method را کلیک کنید و از لیست باز شده Persian (standard) را انتخاب و Add کنید.
  4. اگر صفحه کلید غیراستاندارد Persian هم روی سیستم شما فعال است، با کلیک بر روی Remove در مقابلش، آن را غیرفعال کنید.

نسخه‌های پیشین ویندوز

برای استفاده از صفحه کلید استاندارد فارسی در نسخه‌های قبل از ۸، این فایل را دریافت و از حالت فشرده خارج کنید. سپس با کلیک بر روی setup.exe آن را نصب کنید.

لینوکس و مکینتاش

برای استفاده از صفحه کلید استاندارد فارسی در سیستم عامل‌های لینوکس و مکینتاش، به مدخل صفحه‌کلید فارسی در ویکی‌پدیای فارسی مراجعه کنید.

 

آیا یوتایپ از صفحه کلید استاندارد فارسی پشتیبانی می‌کند؟

با توجه به این که در حال حاضر، عمده کاربران از صفحه کلید رایج غیراستاندارد استفاده می‌کنند، در حال حاضر، درس‌های یوتایپ بر مبنای همان صفحه کلید طراحی شده است. اما اگر شما از صفحه کلید استاندارد فارسی استفاده می‌کنید همچنان به راحتی می‌توانید از همین درس‌ها برای تمرین تایپ سریع فارسی استفاده کنید. هر جا تفاوتی بین این دو صفحه کلید وجود دارد، در متن درس‌ها به آن اشاره شده و نحوه‌ی تایپ با صفحه کلید استاندارد فارسی نیز توضیح داده شده است.

۳ دیدگاه

مينا صوفيان

سلام و درود
بسيار عالى بود و خوشحالم كه اين اطلاعات را بدست آوردم
بينهايت سپاسگزارم

پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *